Türkiye'de Miras Hukuku: Yabancılar için Hukuki Rehber

Türk Miras Hukuku Nedir ve Nasıl İşler?

Türk miras hukuku Türk Medeni Kanunu'na tabidir ve ölen kişinin mallarının mirasçılar arasında nasıl dağıtılacağını belirleyen kuralları içerir. Kişinin vasiyetname bırakmadan ölmesi halinde miras, kanunun belirlediği şekilde dağıtılır. Ölen kişinin eşi, çocukları ve diğer yakınları kanuni mirasçılardır. Yasal mirasçıların bulunmaması halinde, devlet ölen ya da gaipliğine karar verilen kişilerin mal varlığını talep eder. Türk hukukunda ayrıca, vasiyet bırakan şahsın mirasını tamamen vasiyet yoluyla dağıtma özgürlüğünü kısıtlayan ve bazı akrabaların asgari bir pay almasını sağlayan "ayrılmış pay" a ilişkin hükümler de bulunmaktadır.

Miras talebinde bulunmak için birkaç prosedür izlenmelidir. Öncelikle ilgili harçlar ödenir ve daha sonra mahkemeye sunulur. Mirasla ilgili daha fazla yasal işlemin yürütülmesi için çok önemli olan bir miras belgesi alınır. Ölen kişinin mal varlığının belirlenmesi ve mirasçılar arasında dağıtılmasına mahkeme karar verir.

Miras Türleri

Miras hukukuna göre, bir kişinin vefat etmesi durumunda, mal ve varlıklarını yasal mirasçılara ve hisselere türüne göre dağıtır:

Mali Miras: Ölen kişinin banka hesaplarında bulunan parası, nakit parası ve diğer finansal varlıkları içerir.

Mülkiyet Mirası: Ölen kişinin sahip olduğu ev, araba, arazi gibi gayrimenkullerin yanı sıra işletmeleri de kapsar.

Alacaklar: Merhumun ödenmemiş borçları ve vergileridir.

Yabancılar Türkiye'de Mülkiyet Mirası Alabilir mi?

Evet, yabancılar Türkiye'de mülk sahibi olabilirler. Türk miras hukuku, gayrimenkul mirasının Türk kanunlarına tabi olduğunu belirtir; bu da ölen kişinin uyruğuna bakılmaksızın mirasçılara geçen gayrimenkullerin Türk kanunlarına göre paylaşılacağı anlamına gelir. Ancak, taşınır mallar için, farklı bir yasal anlaşma veya vasiyetname kapsamında özel olarak bir yasayı kapsanmadığı sürece, ölen kişinin uyruğuna ait hukuk geçerli olabilir

Akrabalar, Türkiye'de veya 1961 Lahey Sözleşmesine taraf olan başka bir ülkede yapılan resmi vasiyetname uyarınca Türkiye'deki mülkleri miras alabilirler. Vasiyetname yurtdışında yapılmışsa, apostilli olmalı, Türk noterince onaylanmalı ve Türk Medeni Kanunu'nun gerektirdiği formata uygun olmalıdır.

Türkiye'de Mülk Kime Miras Kalır?

Gayrimenkul mirası, ölen kişinin en yakın akrabalarının, vasiyetname olsa dahi, mirasın belirli bir kısmına hak kazanmasını sağlayan Medeni Kanun kapsamına girer. Vasiyetçi istediği kişiyi vasiyetnameye dahil etme özgürlüğüne sahiptir ancak belgenin Türkiye'nin tüm hukuk kurallarına uygun olarak doğru bir şekilde hazırlanması oldukça önemlidir.

Hem gerçek hem de tüzel kişiler mirasçı olabilir. Ancak vasiyetçilik hakları sadece gerçek kişilere verilir. Vasiyetçi, vasiyetnamenin yapıldığı tarihte yasal olarak ehliyetli olmalıdır; aksi halde vasiyetnamenin hukuki geçerliliği yoktur.

Mülk sahipsiz kalırsa, devlet 5 ila 15 yıl arasında bir süre için yönetimini üstlenir ve ardından mülk devlet malı haline gelir.

!!! Rus vatandaşları, Türkiye'de doğrudan gayrimenkul mirası alamazlar. Bir vasiyetname bulunmaması durumunda, mülk, ortak malik olan akrabalara öncelik verilerek açık artırmaya çıkarılır.

Miras Nasıl Bölüşülür?

Miras yasalara göre şu şekilde bölünür:

• Çocuklar, mirasın yasal olarak belirlenmiş kısmının %50'sini alır.
• Eş, çocuk olup olmadığına bakılmaksızın %25 pay alır.
• Kalan %25'lik kısım ebeveynlere miras kalır.

Kanun ve vasiyet uyarınca, hamile kalınan ancak mülk sahibinin yaşamı boyunca henüz doğmamış olan çocuklar da mirasçı sayılabilir.

Noter tasdikli vasiyetnamenin olmadığı durumlarda miras şu şekilde bölünür:

• Bir kişinin hem eşi hem de çocukları varsa, mirasın %25'i eşe, kalan %75'i ise çocuklar arasında eşit olarak paylaştırılır.
• Eğer eş yoksa miras, çocuklar arasında eşit olarak paylaştırılır.
• Çocuk bulunmuyorsa eşe mirasın %50'si, kalan %50'si ise anne ve babaya verilir.
• Çocuk, eş veya anne babanın olmadığı durumlarda ise miras, dördüncü dereceye kadar diğer akrabalara kalır.
• Koruyucu çocukların aksine, koruyucu vasilerin herhangi bir miras hakkı yoktur.
• Akrabalık derecelerinin ve hisselerin dağıtımının tespiti Türk mahkemeleri tarafından belirli kriterler kullanılarak yapılır. Yabancıları ilgilendiren miras davaları ise sulh ceza mahkemeleri ve asliye mahkemeleri tarafından karara bağlanır.

Akrabalık derecelerinin ve hisselerin dağıtımının tespiti Türk mahkemeleri tarafından belirli kriterler kullanılarak yapılır. Yabancıları ilgilendiren miras davaları ise sulh ceza mahkemeleri ve asliye mahkemeleri tarafından karara bağlanır.

Mirası Kaybedetmenize Neler Sebep Olabilir?

Miras talebinde bulunanların payları bazen reddedilebilir. Mirasçıların mirastan men edilmesi, Medeni Kanun'a göre geçerli olan sebeplerin mahkeme tarafından kanıtlanıp kaydedilmesi sonucunda gerçekleşir. Mirastan men edilmenin olası sebepleri şunlardır:

• Mirasçı, vasiyetçiye veya diğer mirasçılara karşı suç işlemişse.
• Vasiyetnamenin hazırlanmasını engellemeyi amaçlayan kanıtlanmış yasa dışı eylemleri varsa.
• Vasiyetnamenin açıklandığı tarihte vasiyetçinin ebeveynleri ebeveynlik haklarından mahrum edilmişse.
• Nikahın geçersiz sayılması halinde.
• Mirasçı, Türk Medeni Kanunu'nda belirtilen şartlardan herhangi birini yerine getirmezse.
• Mirasçılar ayrıca ölen ya da gaipliğine karar verilen kişilerin mal varlığının borç içermesi durumunda, resmi bildirimden itibaren üç ay içinde mirastan vazgeçme hakkına sahiptir.
• Mirasçılar ayrıca ölen ya da gaipliğine karar verilen kişilerin mal varlığının borç içermesi durumunda, resmi bildirimden itibaren üç ay içinde mirastan vazgeçme hakkına sahiptir.

Miras Başvurusu Prosedürleri

* Güncelleme (26.08.2024): Yeni düzenlemeye göre, mirasçılar artık noterden onay alma zorunluluğu olmadan, yapıtkları yazılı anlaşma ile paylaşılan mülkiyet tapularını devredebilirler. Ancak, devir işlemi hala tapu sicil müdürlüğünde, bizzat veya vekaletnameye sahip bir avukat aracılığıyla onaylanmalıdır.

Gayrimenkul mirasçısı olabilmek için mirasçının öncelikle merhumla ilişkisini kanıtlayan apostil tasdikli bir belge alması gerekmektedir. Bu belge genellikle mirasçının kendi ülkesindeki mahkeme veya nüfus dairesi tarafından verilir

Ayrıca mirasçının bir avukata danışması ve mahkeme yazısı alması gerekir. Bu yazı daha sonra mülkün bulunduğu mahkemede tescil edilmeli ve yasal işlemlerin ardından miras hakkını veren bir belge düzenlenmelidir.

Bu belge ve tapu Tapu Dairesi'ne devredilmeli ve mirasçı mülkünün yasal sahibi olmalıdır.

Malın Mirasçılara Devredilmesi İçin Gerekli Evraklar

Mülkiyetin mirasçılara devri için aşağıdaki belgelerin ibraz edilmesi gerekmektedir: 

• Tasdikli ve Türkçe tercümeli akrabalık belgesi ve miras belgesi
• Türk vergi numaraları
• Geçerli bir pasaport
• Mirası alacak kişinin belirtilen sayıdaki fotoğrafları

Veraset Vergisi Ne Kadardır?

Mirasçıların gayrimenkul mirasını devretmesi durumunda veraset vergisi ödemesi gerekmektedir. Bu yükümlülük, hem yabancılar hem de Türk vatandaşları için geçerlidir. Vergi, üç yılda her yıl Mayıs ve Kasım aylarında ödenir.

Vergi oranları mülkün değerine bağlı olarak değişir:

• İlk 1.100.000 TL için: %1
• Sonraki 2.600.000 TL için: %3
• Sonraki 5.500.000 TL için: %5
• Sonraki 10.900.000 TL için: %7
• 20.100.000 TL'yi aşan tutar için: %10

Yabancı Uyruklu Olarak Türkiye'de Vasiyet Bırakabilir misiniz?

Türkiye'de 15 yaşını doldurmuş, akli dengesi yerinde olan her birey mülk vasiyeti bırakabilir.

Yabancılar için vasiyetname oluşturma süreci:

• Belgenin yerel yasalara uygun olarak Türk avukat ofisinde hazırlanması gerekmektedir.
• Vasiyetnamenin notere kaydedilmesi zorunludur. Bu süreçte bir tercüman ile birlikte Türk vatandaşı iki tanığın bulunması gerekmektedir.
• Vasiyetname, biri mal sahibi için, biri noter için ve biri de Konut Bakanlığı için olmak üzere üç nüsha olarak hazırlanır.
• Vasiyetname, Türkiye'deki noterlikte ve vasiyetçinin ülkesindeki Türk Büyükelçiliğinde kayıtlıdır. Büyükelçilik personeli, belgeyi yerel nüfus müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür.

Yabancı vatandaşlar kurallara göre yapılan bir vasiyeti istediklerinde iptal etme imkanına da sahiptir. 

Vasiyetname hazırlamak için aşağıdaki belgeler gereklidir:

• Pasaportun aslı ve Türkçeye çevrilmiş kopyası.
• Mülk sahibinin vergi kimlik numarası 
• Tapu fotokopisi 
• Mirasçıların pasaportlarının Türkçeye çevrilmiş kopyaları
• Vasiyetçinin üç fotoğrafı
• Vasiyetçinin akli dengesinin yerinde olduğunu doğrulayan hastane beyanı

Vasiyetnamenin İşlevi Nedir?

Bir kişinin ölümünden sonra mal varlığının dağılımını belirleyen bir vasiyetname hazırlaması yasaldır. Ancak, vasiyetnamenin hukuken tanınabilmesi için Türk Medeni Kanunu'na uygun olması gerekmektedir. Kanuna göre, vasiyetnamenin geçerli olabilmesi için vasiyetçinin en az on beş yaşında olması ve akli dengesinin yerinde olması gerekmektedir.

Türk kanunlarına göre üç tür vasiyetname vardır:

• Resmi Vasiyetname: Türkiye'deki bir noter tarafından hazırlanan ve noter tarafından onaylanan vasiyetnamedir.
• El Yazısı Vasiyetnamesi: Vasiyetçi tarafından elle yazılan, tarih ve imza içeren vasiyetnamedir.
• Sözlü Vasiyetnamesi: Vasiyetçi, savaş veya ciddi hastalık gibi olağanüstü durumlarda, isteklerini iki tanığa sözlü olarak yazdırdığı vasiyetnamedir.

Vasiyetname, vasiyetçi tarafından ölümden önce herhangi bir zamanda değiştirilebilir, iptal edilebilir veya yeniden yazılabilir. Vasiyetnamenin en son hali geçerli sayılır.

Türkiye'de Bir Yabancı Vefat Ederse Ne Olur?

Yabancı uyruklu bir kişinin Türkiye'de vefat etmesi ve mal varlığı bırakması durumunda, mirasçıların mirası alabilmeleri için ilk olarak miras belgesi alması gerekmektedir. Bu belge, ölen kişinin mal varlığının olup olmadığına bakılmaksızın, ölen kişinin mülkünün bulunduğu bölgesel mahkemeye dilekçe verilerek alınır.

Miras, özellikle taşınmaz malların paylaşımı konusunda belirli paylar öngören Türk hukukuna tabidir. Ancak, banka hesapları veya kiralık kasalardaki değerli eşyalar gibi taşınır varlıklar için ölen kişinin uyruğuna ait kanunlar uygulanır.

Mirasçılar, ölen kişinin tüm mal varlığını öğrendikten ve miras belgesini aldıktan hemen sonra yasal devir işlemlerine başlayabilirler. Bu süreç, miras belgesinin alınmasını ve miras vergilerinin ödenmesini içerir.

Türk Miras Hukuku Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Soru: Türk kanunlarına göre miras belgesi nedir?
Cevap: Miras belgesi, ölen kişinin mirasçılarına ölümüyle birlikte devredilmesi gereken malvarlığının hak sahibi olduğunu kanıtlayan hukuki bir belgedir. Türk mahkemeleri tarafından verilir.

Soru: Miras kalan parayı nasıl alırsınız?
Cevap: Banka hesapları ve diğer taşınır varlıklar için, ölen kişinin uyruğuna göre miras kanunları uygulanır. Örneğin, bir yabancı uyruklu kişinin Türkiye'deki taşınır varlıklarını mirasçıları Türkiye'de dava açsa bile, bu varlıklar ölen kişinin vatandaşı olduğu ülkenin hukukuna göre belirlenir ve dava o ülkenin kanunlarına göre sonuçlandırılır. Taşınır miras mal ve haklarının kanuni mirasçılara devredilmesi için Türk mahkemelerinden alınmış bir miras belgesi yeterlidir.

Ölen kişinin banka hesaplarının kapatılması ve paralarının çekilmesi için mirasçıların öncelikle miras belgesi alması gerekmektedir. Ayrıca, vergi bildirimi için ölüm tarihindeki hesap bakiyelerini gösteren resmi bir banka ekstresine ihtiyaçları olacaktır. Mirasçılar, gerekli veraset vergisini ödedikten ve vergi dairesinden izin yazısı aldıktan sonra, bizzat kendileri veya temsilcileri aracılığıyla parayı çekebilir ve hesapları kapatabilirler. Tüm mirasçıların hazır bulunamaması durumunda, mahkeme ortak mülkiyeti bireysel hisselere dönüştürmek için karar verebilirler.

Soru: Yaşayan akraba yoksa merhumun mülklerine ne olur?
Cevap: Mirasçıların taşınmaz üzerinde hak iddia etmemesi halinde mülk 5 ila 15 yıl süreyle devlet tarafından yönetilir. Bu sürenin sonunda mülk kalıcı olarak devlet mülkiyetine geçer.

Soru: Türkiye'de miras hakkı nasıl talep edilir?
Cevap: Türkiye'de gayrimenkul mirasçısı olabilmek için mirasçının öncelikle ölen kişiyle akrabalığını doğrulayan apostilli bir belge temin etmesi gerekmektedir. Daha sonra mülkün bulunduğu mahkemede kayıtlı bir mahkeme yazısı almak için bir avukata danışması gerekir. Yasal işlemlerin ardından miras haklarını veren bir sertifika verilir. Son olarak bu belge tapu ile birlikte resmi olarak mülkün yasal sahibi olmak için Tapu Dairesine aktarılır.

Soru: Miras parasını bildirmem gerekiyor mu?
Cevap: Evet, Türkiye'de miras olarak aldığınız parayı bildirmeniz gerekir. 

Soru: Veraset vergisi Türkiye'deki yabancıları kapsıyor mu?
Cevap: Evet, veraset vergisi hem Türkiye'deki yabancılar hem de Türk vatandaşları için aynı vergi yükümlülüklerini kapsar.